ga naar de inhoud ga naar de navigatie ga naar zoeken

Informatie hulpverleners

Kinderen van gedetineerden en hun problematiek

 

Jaarlijks komen veel kinderen in aanraking met de detentie van een of beide ouders. Soms voor korte tijd, maar ook jarenlang. In de hulpverlening en in het onderwijs komen we deze kinderen tegen.

Problematiek

 

Kinderen van gedetineerde ouders behoren tot een van de kwetsbaarste groepen in onze samenleving. Onderzoek beschrijft dat de detentie van een ouder een serieuze risicofactor is voor de psychosociale groei van een kind. Arrestatie en plotseling ‘verdwijnen’ van de ouder kunnen traumatisch zijn. Deze kinderen ondervinden vaak problemen in hun (emotionele) ontwikkeling in hun contacten met vriendjes en de omgeving. Er is sprake van loyaliteitsproblemen. Regelmatig wordt kinderen aangeraden te zwijgen over de detentie vanwege de kans op afwijzing of uitsluiting of wordt het kind niet of verkeerd geïnformeerd over de afwezigheid van hun ouder. Deze geheimhouding heeft een belangrijke invloed op het ontstaan van problemen bij kinderen. Hierover gaat het therapeutische kinderboek: "Ik ga naar papa” van Martine Delfos dat in samenwerking met Exodus tot stand is gekomen.

Gezinnen hebben daarnaast vaak financiële problemen, waardoor kinderen beperkt of niet mee kunnen doen aan activiteiten met andere kinderen (sport, verjaardagen). Vaak hebben de kinderen niemand waarmee ze over hun verdriet of vragen (kunnen) praten. Ze willen de achterblijvende familieleden sparen, omdat die ook worstelen met problemen en verdriet.

Exodus en kinderen van gedetineerden

 

Kinderen van gedetineerden komen met  Exodus in aanraking via het Ouders, kinderen en detentieproject (OKD ). Het doel van het OKD is het in standhouden, herstellen en verbeteren van de relatie met de gedetineerde ouder. Om zo de kans op terugval van de gedetineerde ouder te verkleinen en de psychosociale schade voor zowel ouder en kind te beperken. Het belang van het kind staat hierbij voorop.

Het OKD komt tot stand  in samenwerking met Penitentiaire inrichtingen (PI) om een kindvriendelijk bezoek aan de gedetineerde ouder mogelijk te maken voor kinderen in de leeftijd van 3-16 jaar. Inmiddels doen hieraan al 19 inrichtingen mee. De kinderen worden gekoppeld aan  een vrijwilliger die hen brengt naar dit bezoek en tevens een maatje is voor het kind.

Hoe verloopt de procedure van aanmelding voor het OKD?

Aanvraag via de gedetineerde vader of moeder:

  • Het verzoek om bezoek gaat naar een afdeling van de PI. Onder andere zijn dit de afdelingen Medewerker Maatschappelijke Dienstverlening (MMD) en Bureau Selectie en Detentie (BSD). Zij onderzoeken of de gedetineerde deel kan nemen en of er geen contra-indicaties zijn
  • De PI onderzoekt of het thuisfront en het kind deel wil nemen en informeren of Jeugdzorg betrokken is.
  • De PI informeert bij Jeugdzorg (zeker als JZ de voogdij heeft)  of er contra-indicaties voor het bezoek zouden zijn.
  • De PI informeert Exodus dat er een vrijwilliger gewenst is, waarna Exodus tot koppeling overgaat.
Aanvraag via achterblijvende ouder/verzorger van de kinderen:
  • De ouder/verzorger vraagt om koppeling aan een OKD-vrijwilliger
  • Exodus informeert of de gedetineerde ouder deel wil nemen en of het kind deel wil nemen en adviseert dat de gedetineerde ouder zich aanmeldt voor het bezoek.
  • Exodus informeert of Jeugdzorg betrokken is en of zij akkoord gaan
  • Exodus kan contact maken met betrokken medewerkers in de PI om te informeren dat het gezin/kinderen van een gedetineerde ouder willen deelnemen.
  • Na de interne procedure in de PI komt de aanmelding dan terug bij Exodus en volgt de koppeling.
Aanvraag via Jeugdzorg/Hulpverlening:
  • De hulpverlener vraagt Exodus om een vrijwilliger voor het begeleiden van bezoeken naar de PI en/of uitstapjes met het kind
  • Exodus vraagt waar gedetineerde ouder verblijft en kijkt of hier een speciaal ouder-kind project is
  • Onderling wordt afgesproken welke stappen worden ondernomen om tot een koppeling te komen: in elk geval moet gedetineerde ouder ook mee willen werken en volgt de interne procedure van de PI
  • Exodus doet intake/kennismaking en koppelt het kind aan een vrijwilliger

Vrijwilligers

 

Vrijwilligers van Exodus Nederland zijn de kinderen van gedetineerden ouders (en hun familieleden) tot steun. Zij zijn mensen die in hun vrije tijd willen bijdragen aan het OKD. Zij nemen de rol van de ouders of opvoeders niet over. De vrijwilliger kan zowel een man als vrouw zijn, van verschillende leeftijden en met diverse nationaliteiten. Ook als er hulpverlening, gedwongen of vrijwillig, bij het gezin betrokken is, kunnen de vrijwilligers een belangrijke bijdrage leveren.
Als onvoorwaardelijk betrokken burgers doorbreken ze het isolement, gewild of ongewild, waarin veel gezinnen van gedetineerden verkeren. Het gezin ontmoet mensen die onbevooroordeeld met hen omgaan.

Het kind weet dat de vrijwilliger bekend is met de detentie van de ouder en daardoor kan het onbelemmerd spreken en kan de vrijwilliger een onpartijdige gesprekspartner zijn. De vrijwilliger kan daarnaast regelmatig iets gezelligs ondernemen met het kind om het gezin te ontlasten en het kind iets te bieden wat thuis niet altijd kan (bijvoorbeeld ene theater of museumbezoek) Daarnaast kunnen er uitstapjes plaatsvinden met meerdere vrijwilligers en kinderen van gedetineerden. Dit biedt lotgenotencontact op een laagdrempelige manier.

Wat kan een hulpverlener of leerkracht/intern begeleider van Exodus verwachten?


1. Informatie en deskundigheid over detentie en ervaring
met(ex-)gedetineerden, gezinnen en kinderen van gedetineerden

     
2. Zorgvuldige selectie en intake van vrijwilligers en professionele
 ondersteuning van vrijwilligers bij hun vrijwilligersactiviteiten

  • Vrijwilligers zijn in het bezit van een Verklaring omtrent Gedrag
  • Vrijwilligers krijgen een uitgebreide intake, waarbij ze moeten voldoen aan het competentieprofiel en instemmen met de gedragscode van Exodus
  • De PI doet een antecedentenonderzoek
  • Vrijwilliger worden begeleid bij het uitvoeren van zijn taak. Daarnaast kent Exodus speciale deskundigheidsdagen landelijk en regionaal

3. Zorgvuldige kennismaking van de vrijwilliger met het  kind en                  
 ouder/verzorger

     
  • De lokale coördinator en vrijwilliger bezoeken het kind in het gezin in de week voorafgaand aan het bezoek. Dit dient ter kennismaking en informatie-uitwisseling over Exodus en het project
  • Er wordt gestreefd naar een vaste koppeling
  • Bezoekafspraken worden gemaakt.

4. Een landelijk netwerk van vrijwilligers die nazorg kunnen bieden aan
(ex-)gedetineerden, hun gezinnen en kinderen

  • Langere afstanden tussen de verblijfplaats van de gedetineerde ouder en kind kunnen we door dit landelijke netwerk overbruggen
  • De locale coördinatoren kunt u hier vinden

Winie Hanekamp, oktober 2010