Papa zijn in de gevangenis; hoe doe je dat? Voor de meesten van ons is dit een vraag waar we niet of nauwelijks aan denken. Voor gedetineerde vaders is dit echter een ander verhaal; je zit ineens vast waardoor je jouw rol als vader niet meer normaal kunt vervullen. Om te werken aan het herstel en de opbouw van de relatie tussen de gedetineerde vader en zijn kinderen biedt Exodus Nederland de training ‘Mijn kind en ik’. En dat doen we nu alweer 10 jaar. Tijd voor een terugblik! 

Van 1 penitentiaire inrichting naar 21 

“Ruim 10 jaar geleden was er nog weinig aandacht in de penitentiaire inrichtingen (PI’s) voor het thema ‘relaties en vaderschap’. En dat terwijl veel vaders worstelden met hoe ze hun vaderrol konden oppakken in detentie en hoe ze het beste konden aansluiten bij de leefwereld van hun kind”, aldus Marieke van Zwam, landelijke projectleider bij Exodus. Dit was iets wat onze OKD vrijwilligers signaleerden en inbrachten in een vrijwilligersvergadering. Voor Stichting Exodus Nederland dé reden om een training te ontwikkelen speciaal voor vaders in gevangenissen. In april 2012 begon dan de allereerste pilot in Nieuwegein en het jaar daarop werd de pilot doorontwikkeld met ook Lelystad als PI. De pilot was zo succesvol dat de training nu, 10 jaar later, in maar liefst 21 gevangenissen wordt aangeboden. Wat dit concreet inhoudt? Dat we al zo’n 98 trainingen hebben gegeven en we maar liefst 677 vaders handvatten hebben gegeven om de relatie met hun kinderen te verbeteren.  

We doen dit samen 

Uiteraard hebben we dit niet alleen gedaan. Ieder jaar zetten zo’n 50 vrijwilligers zich in om de trainingen te verzorgen. Eén van die vrijwilligers is Anja Doedens. Anja is al sinds 2013 vrijwilliger bij Exodus en vanaf 2015 betrokken bij de training ‘Mijn kind en ik’. “Ik vind de training een goede en mooie methode om de gedetineerde mannen bewust te maken van het gevolg van hun detentie op het welzijn van hun kinderen. Het heeft een mooie opbouw van wennen aan elkaar, kijken naar de leefomgeving van de achterblijvers, de eigen jeugd, de manier van opvoeden, de eigen ervaring hierin en naar de gevolgen voor je kind. In de training gaat het niet om wat de gedetineerde heeft gedaan, maar wordt er gefocust op wat hem bindt aan de buitenwereld; zijn kind. Voor het kind maakt wel of geen contact met de vader een enorm verschil. Hoewel hij wordt gemist, begrijpen de kinderen dan in ieder geval wat de reden hiervan is. Dit voorkomt allerlei enge hersenspinsels en fantasieën. Binnen het gezin kan er dan open over gepraat worden, wat de schaamte bij een kind kan verlichten. Het behouden of opbouwen van het contact met de kinderen kan voor de vader net dat duwtje in de rug zijn om voor de toekomst andere keuzes te maken”. 

Hier doen we het voor 

Dat de vaders meer zelfvertrouwen krijgen in hun relatie met het kind; daar doen we het voor. “In de training kwam ik er steeds meer achter hoe mijn dochter zich moet voelen, hoe ik beter kan communiceren, en dat je eerlijk moet zijn tegen je kind”, aldus één van de deelnemers. “Wat ik fijn vind aan de training is dat we met alle vaders respect hebben voor elkaar, elkaar laten uitpraten. Ik wil tegen de vrijwilligers van de training zeggen: vooral zo doorgaan, het is echt een goede training voor vaders. Ik raad het ook alle vaders aan om deze training te volgen, want je leert er veel van en dat had ik niet verwacht”. 

Op naar nog meer jaren! 

Wanneer gevraagd wordt hoe de toekomst voor ‘Mijn kind en ik’ eruit ziet, antwoord Marieke van Zwam: “Ik zou heel graag ‘Mijn kind en ik’ willen aanbieden in alle huizen van Exodus en wellicht richting externe partijen. De training heeft al gedraaid in twee huizen, dus dat wil ik graag verder uitbouwen. Daarnaast blijven we de training door ontwikkelen; de afgelopen 1,5 jaar is de training al vernieuwd en opnieuw getest in verschillende PI’s. Aankomend najaar wordt de nieuwe versie gelanceerd en gaan vrijwilligers ermee aan de slag”. 

Bedankt! 

“Ik wil nog even extra alle vrijwilligers bedanken die zich de afgelopen 10 jaar met veel enthousiasme, passie en toewijding hebben ingezet voor de training. Bij jullie mogen de vaders hun kwetsbaarheid laten zien, voelen zij zich weer vader in plaats van een gedetineerde en voelen zij zich gesteund om te werken aan ouderschap in detentie. Zonder jullie bestond ‘Mijn kind en ik’ niet en was het ons niet gelukt om de training zo te laten groeien. Daarnaast wil ik alle ketenpartners bedanken die vertrouwen hebben in ons, de training en de vrijwilligers en zich steeds weer opnieuw inzetten om de training tot een succes te maken in hun PI”.  

De training ‘Mijn kind en ik’ 

‘Mijn kind en ik’ draagt bij aan het herstel en de opbouw van de relatie tussen de gedetineerde vader en zijn kinderen. We leren de vaders het perspectief in te nemen van hun kind(eren) en dit toe te passen in hun dagelijkse leven. We besteden veel aandacht aan de gevolgen van de detentie op het gezin en het (mogelijke) herstel van de relatie met de medeopvoeder. Dit proberen we in 8 wekelijkse bijeenkomsten voor elkaar te krijgen door in de training aan de slag te gaan met onder andere: 

  • Hoe bespreek ik moeilijke situaties met mijn kind? 
  • Invulling van het vaderschap tijdens detentie 
  • Opvoeding 

Gedetineerde vaders werken samen met vrijwilligers van Exodus aan verschillende thema’s rondom vaderschap aan de hand van verschillende werkvormen. In de workshop is plek voor minimaal 5 en maximaal 10 vaders.