“Blijdschap en geluk zijn van wezenlijk belang als je de criminaliteit achter je wil laten. Dan hebben we het dus over zingeving."

 

Debbie Simons is begeleider in het Exodushuis in Heerlen. Naast wonen, werken en relaties is zingeving een belangrijke sleutel naar de vrijheid. Exodus hanteert deze sleutels in de begeleiding van ex-gedetineerden om hen voor te bereiden op een succesvolle toekomst zonder criminaliteit. Hoe helpt Exodus om zin te geven aan het leven?

Niet stil zitten

Debbie werkt sinds anderhalf jaar als junior begeleider bij Exodus Zuid-Limburg. “Daarvoor was ik al een tijdje vrijwilliger, nadat ik mijn baan in de jeugdzorg kwijtraakte. Ik wilde niet stil zitten en bood mij aan; als maatje, als regelaar, als sfeerbrenger. Nu begeleid ik 1-op-1 een viertal bewoners en organiseer de thema-avonden.”

“Het werk van Exodus is vrij uniek in Nederland. Voor onze bewoners is het hun eerste stap naar de vrijheid. Je krijgt alle mogelijke vormen van hulp. Ze worden toegerust om niet meer terug te vallen. De meesten zitten eigenlijk nog vast (op ‘justitiële titel’ – red.), maar proberen hier hun ‘ware ik’ te ontdekken.”

Openheid en opluchting

Zingeving is een thema dat vorm krijgt tijdens informatieve, creatieve en thema-avonden. “Die zijn verplicht. En er is ook altijd wel wat weerstand, bijvoorbeeld door een ontstane groepshiërarchie of omdat mensen niet echt willen praten. Maar meestal zijn de laatste twintig minuten wel ontspannen en komen ze los. Als we gaan schilderen of met themakaarten werken. Als er muziek uitgezocht wordt of er een gastspreker is. Zingeving heeft natuurlijk ook met levenswijze en overtuiging te maken. Er is altijd wel iemand met een christelijke of mohammedaanse achtergrond. Dan hebben we het al snel over verschillen, maar ook over overeenkomsten. Doel is in ieder geval openheid te bieden voor diepgang. Ik hoop altijd dat mensen dan iets van zichzelf laten zien. Zoals die jongen die erg begaan is met zijn broertje. Hij maakte er veel werk van, compleet met uitgeprinte foto’s. Voor hemzelf betekende het praten over zijn broer vrijheid, opluchting, hulp en rust.”

Uittocht

“Bij zingeving haal ik nog wel eens het verhaal van de uittocht uit Egypte aan, het verhaal van de exodus. Wij proberen ook om mensen weer vrij te maken: van drugs, van verkeerde relaties en gewoonten, van crimineel handelen. Daarvoor probeer ik een sfeer van veiligheid en vertrouwen te scheppen, in elkaar, de samenleving en in hen zelf.”

Debbie is gelovig en hoopt dat zij als christen een voorbeeld kan zijn, dat bewoners nieuwsgierig worden. “’Hoe kan het dat jij zo vrolijk en opgewekt bent?’ vragen ze me. Ik zeg dan: ‘Dat ben ik niet, dat is het Licht dat door mij heen schijnt.’ En dan vertel ik de gelijkenissen over het mosterdzaadje of de wijnrank. Of ik verwijs naar Google, daar kunnen ze heel veel zelf lezen. Soms doen ze daar wel iets mee.”

Motor voor motivatie

“De sleutels wonen, werken en relaties zijn goed meetbaar te vertalen in de individuele behandelplannen van de bewoners. Bij zingeving is dat een stuk lastiger. Zingeving is de motor voor de motivatie om jezelf aan te pakken. Zingeving helpt om wantrouwen om te zetten in vertrouwen.”

“Het is mijn passie om mensen in de vrijheid te zetten. En dan bedoel ik niet alleen vrij uit detentie. Er is zoveel wat een mens bindt en vasthoudt in verkeerde of oude gewoonten. Zelfreflectie leidt als het goed is tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid. Stap uit die slachtofferrol en maak wat moois van je leven waarin je gelukkig en blij kan zijn. En het maakt mij op mijn beurt blij en gelukkig als ik zin kan geven aan iemands bestaan.”